Šta je nuklearna nesreća?
Nuklearnim nesrećama se smatraju neželjeni događaji u kojima se pojavljuju štetni uticaji jonizujućeg zračenja na čovjeka i životnu sredinu a vezuju se uz nuklearne (fisibilne) materijale. Nuklearne nesreće treba razlikovati od radioloških nesreća, vezanih uz nefisibilne radioaktivne materijale (npr. izvore zračenja u zdravstvu ili industriji).
Nuklearne nesreće se mogu dogoditi tokom obrade, skladištenja i prevoza nuklearnih materijala. Ipak, najveću opasnost predstavljaju nesreće na nuklearnim reaktorima i posledice takvih nesreća mogu biti značajne i mogu se manifestovati na širokom području.
Nesreća u nuklearnom postrojenju može nastupiti kao rezultat kvarova ili kao posledica ljudskih grešaka. Takođe može biti prouzrokovana spoljašnjim uticajima kao što su zemljotres, poplava, ekstremni meteorološki uslovi ili teroristički napad. U slučaju nesreće može doći do ispuštanja radioaktivnog materijala iz postrojenja u životnu sredinu.
Radioaktivnost može biti ispuštena u atmosferu, površinske vode ili u zemljište, odnosno u podzemni vodotok. Dosadašnja iskustva upućuju na to da najviše pažnje treba posvetiti nesrećama s ispuštanjem velike količine radioaktivnosti i toplotne energije u atmosferu.
Ukoliko bi došlo do ispuštanja radionuklida iz postrojenja u atmosferu, formirao bi se tzv. radioaktivni oblak. On bi se potom širio pod uticajem kompleksnih atmosferskih procesa. Populacija zahvaćena radioaktivnim oblakom prvo bi bila izložena učincima direktnog zračenja iz oblaka i udisanja radioaktivnih čestica i gasova sadržanih u oblaku. U kasnijoj fazi, nakon taloženja čestica na tlo, najznačajniji bi bili učinci zračenja deponovanog radioaktivnog materijala, udisanja prašine i konzumiranja kontaminirane hrane i vode.
INES skala je sredstvo koje na adekvatan način objašnjava značenje nuklearnih i radioloških događaja i stoga se u cijelom svijetu koristi za komuniciranje s javnošću.
Kao što Rihterova ili Celzijusova skala omogućavaju razumijevanje informacija o zemljotresima ili temperaturama, INES skala označava nivo važnosti događaja koji su posledica različitih djelatnosti kao što su korištenje radioaktivnih izvora u industriji i medicini, rad nuklearnih postrojenja ili transport radioaktivnog materijala.
Događaji su na skali klasifikovani na sedam nivoa: nivoi 1-3 nazivaju se "nezgode"(incidenti) , a nivoi 4-7 "nesreće"( akcidenti). Skala je osmišljena tako da se težina događaja poveća oko deset puta za svaki veći nivo. Događaji koji ne ugrožavaju sigurnost zovu se "otkloni", i klasifikuju se ispod skale, nivo 0.
| < « | » > |
|---|
